SYLWETKI

STANISŁAW BIZAŃSKI

 
 
 
 
 
"Widoki Tatr i Zakopanego z pracowni Stanisława Bizańskiego"
 
STANISŁAW BIZAŃSKI
 
Morskie Oko. Mimo usilnych poszukiwań nie udało nam się odnaleźć portretu Stanisława Bizańskiego. Więc zamiast konterfektu fotografa - jedno z dzieł pochodzących z jego pracowni
 
Polecamy Państwu plenerową wystawę w Kuźnicach, poświęconą działalności pracowni fotograficznej Stanisława Bizańskiego. Na pozostałościach fundamentów dworu Homolaczy można oglądać 40 plansz z fotografiami Zakopanego i Tatr z lat 1885-1903.
 
Po Avicie Szubercie Tatry w latach 80. XIX wieku fotografował Stanisław Bizański (1846 - 1890). I w tym przypadku spiritus movens przedsięwzięcia był zaprzyjaźniony z rodziną Bizańskich Walery Eljasz. W jego zapiskach znajduje się „Spis zdjętych we fotografii widoków tatrzańskich przez Józ[efa] Głogowskiego dla zakładu St. Bizańskiego”.

Spis wskazuje, że wszystkie zdjęcia do wydanych później albumów, autoryzowane przez Stanisława Bizańskiego, wykonał Głogowski, który zapewne był jego pracownikiem. Plonem wyprawy fotograficznej Głogowskiego w sierpniu 1889 roku było łącznie osiemdziesiąt zdjęć. Fotografował w rejonie Hali Gąsienicowej, Doliny Pięciu Stawów Polskich, Morskiego Oka, Doliny Białej Wody, Kościeliskiej, Małej Łąki i popularnych dolin reglowych: Strążysk, Białego, Za Bramką.

W wyprawach fotograficznych towarzyszył mu Walery Eljasz, bo pojawia się na niektórych zdjęciach. Po śmierci Stanisława Bizańskiego zakład przygotował i wydał w roku 1901 dwie teki zdjęć Widoki Tatr w fotografiach Stanisława Bizańskiego fotografa w Krakowie i Widoki zTatr. Po roku 1890 sporo zdjęć tatrzańskich z zakładu Bizańskiego Towarzystwo Tatrzańskie wydało również jako heliograwiury.

Fotografie z teki Bizańskiego robią wrażenie oryginalnych ujęć, podyktowanych osobistymi upodobaniami autora, który komponuje zwykle „po przekątnej” w formacie zbliżonym do kwadratu. W przeciwieństwie do mocno nasyconych i ostro zarysowanych zdjęć Szuberta, prace Głogowskiego mają jaśniejszą, delikatną, kremową tonację, a drugi plan bywa niekiedy rozmyty. Fotografa fascynuje woda, ogromne głazy i otoczaki nad potokami, na polanach, a także skaliste partie gór.

Stanisław Bizański był synem profesora malarstwa Jana Nepomucena. Od 1880 roku właściciel zakładu fotograficznego „Pod Nową Bramą” przy ulicy Siennej 10. Przed rokiem 1884 „Zakład Fotograficzny Stanisława Bizańskiego w Krakowie” został przeniesiony na Plac Szczepański 3. Bizański był także właścicielem filii w Krynicy i Zakopanem.

Zakład Fotografii Artystycznej Bizańskich zasłynął jako jeden z najlepszych w historii, między innymi wydaniem w roku 1900 dwóch albumów z widokami Tatr. Zdjęcia z tych albumów pochodzą z lat 80. i 90. XIX wieku.
Stanisław Bizański portretował Walerego Eliasza Radzikowskiego, Władysława Mickiewicza, Henryka Sienkiewicza, księdza Józefa Stolarczyka,   przewodników tatrzańskich i charakterystyczne typy zakopiańskie. Prawdopodobnie jeszcze przed 1880 rokiem fotografował Tatry. Zdjęcia Tatr ukazały się w albumach: „Widoki Tatr w fotografiach Stanisława Bizańskiego fotografa w Krakowie i Widoki z Tatr” wydanych już po śmierci fotografa.

Tekst: Anna Liscar i Ewa Matuszewska

Zdjęcia: Ewa Matuszewska

(em)