SYLWETKI

JAN SUNDERLAND i fotografia tatrzańska

 
 
 
 
 
"Nie ma w sztuce zasad niewzruszonych"
 
JAN SUNDERLAND i fotografia tatrzańska
 
 
Jan Sunderland (ur. 7 lutego 1891 w Warszawie, zm. 3 września 1979 w Warszawie). Artysta fotografik, krytyk i teoretyk sztuki, współzałożyciel Związku Polskich Artystów Fotografików, z wykształcenia był prawnikiem. Studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Moskiewskiego, a następnie, do roku 1914 w Szkole Nauk Politycznych i Społecznych w Paryżu.
 
I wojnę spędził w Wielkiej Brytanii, gdzie wykonał swoje pierwsze fotografie. Po powrocie do kraju w roku 1918 pracował jako adwokat i radca prawny, a jako fotografik zajmował sie fotografia pejzażową i portretem, uczestnicząc też w wystawach fotograficznych. W roku 1920 zgłosił się na ochotnika do wojska i brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W latach 30. był jedynym recenzentem fotograficznym piszącym w prasie codziennej, później publikował w miesięczniku "Arkady", po wojnie również w "Świecie Fotografii", magazynie "Foto" i w miesięczniku "Fotografia". W listopadzie roku 1939 Jan Sunderland został aresztowany, przez dwa dni był zakładnikiem SS w okupowanej Warszawie. W czasie Powstania spłonęło wiele fotografii Jana Sunderlanda w jego warszawskim mieszkaniu.

Po wojnie, na krótko powróciwszy do zawodu adwokata, nadal zajmował sie fotografią artystyczną, teorią fotografii i działalnością krytyczną, którym poświęcił się całkowicie na emeryturze. Zmarł w roku 1979 w Warszawie. W rok po jego śmierci zainicjowany został Konkurs Fotografii im Jana Sunderlanda "Krajobraz górski", odbywający się co roku w Nowym Targu.

Jan Sunderland był autorem licznych książek z dziedziny fotografii, zarówno dotyczących teorii fotografii, kwestii artystycznych, jak i techniki fotografii i poradników dla fotoamatorów, między innymi "Portret artystyczny w fotografii amatorskiej", "Estetyka fotografii krajobrazu", "Almanach fotoamatora", "Estetyka i sztuka fotografii". Znaczącą część twórczości Jana Sunderlanda stanowiła fotografia tatrzańska, której dzieje ujął w pionierskiej pracy "Zarys dziejów fotografii tatrzańskiej w Polsce od poczatków do I wojny światowej", napisanej w roku 1953.

Tematyka tatrzańska była mu szczególnie bliska, wędrował po górach, interesował się folklorem podhalańskim, spisywał nuty melodii podhalańskich. Dla fotoamatorów sformułował 31 przykazań estetycznych dla fotoamatorów, z których kilka jest tak uniwersalnych, że można je odnieść do wielu innych dziedzin i działań:

* Malarz może układać wszystkie części swego obrazu, ty możesz tylko wybierać cząstki rzeczywistości, jakich Ci wzrok przedkłada. Miej więc oczy stale otwarte na świat; wypatruj tych jego fragmentów, które coś znaczą, i tych, które tworzą ładne bądź mocne w wyrazie obrazy. Szukaj więc piękna i wyrazu.

* Gdy zaś opanujesz już wszystkie wymienione reguły, bądź gotów odstąpić od każdej z nich, jeżeli Ci oko i serce tak doradza. Nie ma w sztuce zasad niewzruszonych, a każda reguła staje się wrogiem artyzmu, gdy prowadzi do szablonu.

* Fotografia nie jest jedyną dyscypliną, jaka przetwarza rzeczywistość zmienną i trójwymiarową w obraz niezmienny (statyczny) i dwuwymiarowy, płaski. To samo czyni malarstwo, rysunek, grafika. Interesuj się nimi, poznawaj ich wielowiekowe i narastające doświadczenie. Lepiej zdobywać własne oblicze artystyczne przez przezwyciężanie cudzych wizji i doświadczeń niż przez ich nieznajomość.

"Zarys dziejów fotografii tatrzańskiej w Polsce od początków do I wojny światowej", autorstwa Jana Sunderlanda (1891-1979), publikacja, która nigdy nie ukazała się drukiem, została udostępniona w Bibliotece Cyfrowej PW.

Źródło tekstu: Biblioteka Cyfrowa PW

Od Redakcji: zgodnie z przysłowiem o szewcu, co to bez butów chodzi, Jan Sunderland siebie chyba rzadko  portretował. Stąd zamiast jego zdjęcia - okładka książki jego autorstwa. Jeśli ktoś z naszych Czytelników może nam pomóc w odszukaniu dobrego technicznie zdjęcia Patrona Konkursu, bardzo prosimy o pomoc.

Artykuł powiązany: "Krajobraz górski" Nowy Targ 2012


(em)


 
 
Jan Sunderland
Mnich. Fot. Jan Sunderland