SYLWETKI

JAN NEPOMUCEN hr. POTOCKI Honorowy Obywatel Zakopanego 1916

 
 
 
 
 
4 lutego 2014
 
JAN NEPOMUCEN hr. POTOCKI Honorowy Obywatel Zakopanego 1916
 
Jan Nepomucen hr. Potocki (1867-1942)
 
Jan Nepomucen hrabia Potocki herbu Pilawa urodził się 29 kwietnia 1867 roku w Oleszycach (obecnie województwo podkarpackie).
 
Jego matka, Anna Potocka z Działyńskich, była działaczką społeczną zaangażowaną w życie lokalnej społeczności. Wraz z ojcem Jana, hrabią Stanisławem Potockim, założyła szkółkę rzeźbiarską dla chłopców i koronkarską dla dziewcząt.

Małżeństwo Anny i Stanisława Potockich znane jest jednak przede wszystkim z założenia uzdrowiska Rymanów-Zdrój, które odwiedzili m.in. Stanisław Wyspiański, Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Kornel Makuszyński W roku 1894 Zakład Zdrojowy w Rymanowie przejął syn Potockich, Jan. Kierował nim niemal pięćdziesiąt lat, stale unowocześniając podgórską stację klimatyczną.

Jan hrabia Potocki odebrał staranne wykształcenie w Krakowie, gdzie ukończył szkołę średnią, by następnie podjąć naukę Wyższej Szkole Rolniczej w Dublanach, studiując mechanikę. Podobnie jak rodzice, Jan Potocki działał społecznie. Przez trzy lata (1893-1896) był członkiem zarządu głównego Związku Kółek Rolniczych Galicji.

Organizacja ta szerzyła oświatę w duchu katolicko-narodowym wśród chłopów polskich i ukraińskich, zakładając biblioteki i prowadząc działalność wydawniczą. Organizowała również zbyt produktów rolnych, jak również uczyła chłopów nowoczesnego podejścia do uprawy ziemi i hodowli zwierząt.

Od roku 1907 Jan hrabia Potocki pełnił funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Balneologicznego z siedzibą w Krakowie. W roku 1908 podjął się organizacji II Zjazdu Balneologów Polskich, który odbył się w stolicy Małopolski. Dwa lata później powołał do życia Krajowy Związek Zdrojowisk i Uzdrowisk, któremu przewodniczył do roku 1916 (w kolejnych latach pełnił funkcję prezesa honorowego).

Ta utworzona przez Potockiego organizacja miała m. in. za zadanie pozyskiwać tanie kredyty dla uzdrowisk, a także zadbać o poprawę komunikacji do kurortów uzdrowiskowych i pozyskać zniżki dla pacjentów wracających z sanatoriów.

Jan Potocki zajmował się również polityką - w latach 1899-1907 był posłem do Rady Państwa w Wiedniu, a w parlamencie członkiem Koła Polskiego.

Do Zakopanego hrabia Potocki przybył w czasie I wojny światowej, gdy wojska rosyjskie zbliżały się do Rymanowa. I tu Potocki nie chciał pozostać biernym. Przyłączył się do Krakowskiego Biskupiego Komitetu Pomocy dla Dotkniętych Klęską I Wojny Światowej (KBK), którego założycielem był kardynał Adam Stefan Sapieha. Pracy społecznej na Podhalu oddała się również matka Jana, Anna Potocka.

Przebywając u swojej siostry, generałowej Jadwigi Zamoyskiej w stworzonej przez nią Szkole Gospodyń i Nauki Domowego Gospodarstwa, uczyła pielęgniarstwa, sporządzania leków, wdrażania zasad higieny i profilaktyki.

W roku 1916 przyznano Potockiemu Honorowe Obywatelstwo Zakopanego za działalność na rzecz uchodźców wojennych ze wschodniej i zachodniej Galicji.

Jan hrabia Potocki był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Róża Maria Wodzicka, córka hrabiego Kazimierza Wodzickiego. Mieli czworo dzieci – Jana (źródła, niepewne nawet co do imienia podają, że zmarł w dniu narodzin), Teresę Jadwigę, Aleksandra Klemensa i Jadwigę. Po śmierci żony ożenił się ponownie. Owocami małżeństwa z Marią Szajer byli Zofia Maria, Maria Jadwiga, Jan Władysław i Ignacy Potocki, wybitny balneolog i ekspert ONZ w tej dziedzinie.

Hrabia Potocki był znakomitym myśliwym, polującym najczęściej w lasach rymanowskich na grubą zwierzynę. Był również właścicielem jednego z pierwszych w Galicji samochodów – zbudowanego pod Wiedniem Lesdorf’a z roku 1892.

Jan hrabia Potocki zmarł 15 marca 1942 roku w Rymanowie-Zdroju. Pochowany jest na rymanowskim cmentarzu

BIBLIOGRFIA
Brzeziński Edmund, Wspomnienia z mojego życia, Warszawa 1931, s. 23-26.
Osuchowski Adam, Anna Stanisławowa Potocka z Działyńskich ostatnia, „Rocznik Rymanowa Zdroju”, 1996, t. 1, s. 7-37.

WIĘCEJ

Źródło zdjęcia

(em)