SYLWETKI

EMIL GODLEWSKI Honorowy Obywatel Zakopanego 1920

 
 
 
 
 
Agnieszka Gotówka
 
EMIL GODLEWSKI Honorowy Obywatel Zakopanego 1920
 
Emil Godlewski (1875 - 1944)
 
Łączył pracę naukową z działalnością społeczną, potrafiąc zarażać innych swoimi pomysłami i energią do pracy.
 
Uwielbiany przez młodzież akademicką, doceniany przez Polaków – kim był Emil Godlewski?

Wybitny lekarz, profesor embriologii i biologii urodził się 12 sierpnia 1875 roku w Hołosku Wielkim (dzisiejsza dzielnica Lwowa). Był synem Emila Godlewskiego (starszego), twórcy polskiej szkoły fizjologii roślin, botanika i chemika rolnego i starszym bratem Tadeusza Józefa Godlewskiego, znakomitego fizyka, który zapisał się w historii nauki polskiej jako pionier badań na radioaktywnością i promieniotwórczością.

Emil Godlewski ukończył krakowskie gimnazjum św. Anny, a następnie studiował w Uniwersytecie Jagiellońskim medycynę i filozofię. Kolejne lata spędził na uniwersytetach w Monachium, Koloszwarze i Neapolu. Po powrocie do kraju zajął się pracą naukową na UJ dziedzinie embriologii doświadczalnej, prowadząc badania dotyczące mechaniki rozwojowej komórek. Krakowski uniwersytet przyznał mu w roku 1906 tytuł profesora, a w latach 1917-1919 i w 1931-1932 pełnił funkcję dziekana Wydziału Lekarskiego UJ. W maju 1918 roku został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności.

W czasie I wojny światowej powołany do armii austriackiej jako kapitan-lekarz, przydzielony został do szpitala wojskowego w Krakowie. W 1915 wszedł do utworzonego przez ks. biskupa krakowskiego Adama Sapiehę Książęco-Biskupiego Komitetu Pomocy (K.B.K.) dla ofiar wojny i objął w nim kierownictwo sekcji sanitarnej. Organizator powstałych przy K.B.K. schronisk dla dzieci chorych na gruźlicę w Zakopanem i dla chorych na jaglicę (egipskie zapalenie spojówek, przewlekłe pęcherzykowe zapalenie rogówki) w Witkowicach pod Krakowem, a następnie kurator i kierownik tych zakładów z ramienia UJ.

Dzięki jego pracy dawne schronisko dla dzieci chorych na gruźlicę, pozostałe po K.B.K. w Zakopanem, przemienione zostało w nowoczesny zakład dla leczenia gruźlicy kostnej dla 300 dzieci.

Rząd polski w roku 1920 mianował Emila Godlewskiego nadzwyczajnym komisarzem do walki z epidemiami, co było krokiem w pełni uzasadnionym – złe warunki sanitarne i pierwsza wojna światowa przyczyniły się do rozwoju chorób zakaźnych, w wyniku których zmarło tysiące osób. Godlewski, nie godząc się z takim stanem rzeczy, podjął wyzwanie – zainicjował budowę szpitala epidemicznego w Zakopanem i publicznych łazienek. Za tę działalność władze miasta przyznały mu tytuł Honorowego Obywatela Zakopanego.

Godlewski nie stronił również od polityki – wybrano go do senatu RP z ramienia Narodowej Demokracji. Pełnił funkcję senatora w latach 1922-1927. We wrześniu 1939 roku Emil Godlewski wszedł w skład Obywatelskiego Komitetu Pomocy w Krakowie, kierując sekcją charytatywną. Był przez krótki czas więziony przez Niemców, a po opuszczeniu aresztu zajął się pracą naukową i opieką nad uniwersyteckimi zakładami lecznictwa dziecięcego. Pełnił również funkcję urzędnika kontraktowego w Wydziale Zdrowia Generalnego Gubernatorstwa.

Emilowi Godlewskiemu przyznano wiele prestiżowych nagród i odznaczeń. Uniwersytet Jagielloński (w roku 1929) i Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie nadały mu tytuł doktora honoris causa. Rok 1932 przyniósł mu nagrodę naukową Miasta Warszawy, a 1935 – członkowstwo w Papieskiej Akademii Nauk, co było szczególnym zaszczytem, gdyż Godlewski był jedynym Polakiem przyjętym do tego grona.

Był ponadto członkiem honorowym Towarzystwa Lekarskiego w Krakowie, Lublinie, Wilnie, Grodnie i Częstochowie, a także członkiem honorowym Towarzystwa Przyrodników im. Mikołaja Kopernika. Odznaczony Orderem Odrodzenia Polski. Emil Godlewski zmarł 25 kwietnia 1944 roku w Krakowie.

BIBLIOGRAFIA
Biogramy uczonych polskich, cz. 2, Wrocław 1985, s. 119–124; Kto był kim…, s. 511
Urszula Perkowska, Emil Godlewski junior. Kronika działalności na polu opieki sanitarnej 1940–1941, w: „Krakowski Rocznik Archiwalny”, t. 9/2003, s. 241–262.
Lidia Długołęcka-Pinkwart, Maciej Pinkwart, Zakopane od A do Z, Warszawa 1994 
Polski Słownik Biograficzny, t. VIII, Kraków 1959-60 (Stanisław Smreczyński)
Stanisław Łoza (red) Czy wiesz kto to jest? t. 1, Warszawa 1938
Nowa encyklopedia powszechna PWN, t. 2, D-H, Warszawa 1997

Źródło zdjęcia:Witryna edukacyjna Kancelarii Senatu

(em)