SYLWETKI

JULIAN GODLEWSKI

 
 
 
 
 
Agnieszka Gotówka
 
JULIAN GODLEWSKI
 
Julian Godlewsk (z lewej) i i prof. Jerzy Szablowski po uroczystości przyznania Godlewskiemu honorowego doktoratu, UJ 1981
 
Julianowi Godlewskiemu Polska i Polacy zawdzięczają bardzo wiele. Doktor praw i filantrop z zamiłowania i pasji.
 
Człowiek, który zainwestował w kulturę i ludzi. Prawdziwy patriota, dla którego Polska to przede wszystkim ludzie, których nieustannie wspierał.

Julian Godlewski był jednym z największych dobroczyńców Wawelu, szczególnie bliskiego jego sercu. W latach 1962-1977 zakupił dla krakowskiego Zamku Królewskiego osiem wyjatkowo cennych zabytków. Były to między innymi portrety: Władysława Zygmunta Wazy (późniejszego króla Władysława IV), powstały w pracowni Rubensa w początkach XVII w., Gian Giacomo Caraglia (nadwornego złotnika króla Zygmunta II Augusta), namalowany przez Parisa Bordone w roku 1552 i Adama Kazanowskiego (podkomorzego koronnego), wykonany przez Peetera Danckersa de Rij w roku 1638.

Pozostałe dary to między innymi kielich Kazimierza Wielkiego z roku 1351 i arras z herbami Dymitra Chaleckiego (podskarbiego wielkiego litewskiego za panowania Stefana Batorego). W uznaniu zasług Godlewskiego dla Wawelu na jednej z zamkowych ścian umieszczono pamiątkową tablicę z jego nazwiskiem.

Nie tylko Kraków otrzymał od Godlewskiego finansową pomoc. Wspierał również działalność Zakładu dla Niewidomych w Laskach, budowę stołecznego Centrum Zdrowia Dziecka, jak również subsydiował Wydział Filozoficzny Salezjańskiego Seminarium Duchownego w Czerwińsku. Dzięki jego wsparciu możliwe było także wykupienie z rąk prywatnych zakopiańskiej willi „Atma” z przeznaczeniem jej na Muzeum Karola Szymanowskiego.

Julian Godlewski fundował również liczne stypendia dla osób prywatnych i wspierał Polski Związek Alpinizmu, dzięki czemu możliwe było zorganizowanie wielu wypraw, by wspomnieć narodową wyprawę na Mount Everest (1879/1980), kierowaną przez Andrzeja Zawadę, zakończoną historycznym sukcesem – pierwszym zimowym wejściem na szczyt, dokonanym przez Jerzego Kukuczkę i Krzysztofa Wielickiego.

Sukces ten pozwolił umocnić pozycję polskich alpinistów na wysokogórskiej scenie światowej, za co Klub nadał Godlewskiemu członkostwo honorowe.

Kim był człowiek, któremu Polska tak wiele zawdzięcza? Julian August „Jul” Godlewski herbu Gozdawa przyszedł na świat 17 sierpnia 1903 roku we Lwowie. Jego rodzina od wieków cieszyła się ogromnym szacunkiem. Dziadek ze strony matki, Julian Zachariewicz, zapisał się na kartach historii jako wybitny architekt, profesor i rektor Politechniki Lwowskiej.

Julian Godlewski uczęszczał do Wyższego Gimnazjum Realnego im. Adama Mickiewicza we Lwowie, w której uzyskał świadectwo dojrzałości. Podjął następnie studia z zakresu prawa na Uniwersytecie Jana Kazimierza, z której to dziedziny otrzymał tytuł doktora. Był cenionym ekspertem prawa przemysłowego na polu międzynarodowym.

W czasie II wojny światowej walczył jako podporucznik 1. Dywizji Pancernej, dowodzonej przez generała Stanisława Maczka. Odegrała ona znaczącą rolę w bitwie pod Falaise, stoczonej 7-21 sierpnia 1944 roku, w której Julian Godlewski został ciężko ranny. Awansowano go w Nowy Rok 1946 roku do stopnia porucznika w korpusie oficerów kawalerii.

Po wojnie mieszkał między innymi w Stanach Zjednoczonych, gdzie przez krótki czas był tłumaczem generała Tadeusza Bora-Komorowskiego. Posiadał obywatelstwo argentyńskie, na stałe zamieszkał jednak w szwajcarskim Lugano, gdzie przez blisko trzydzieści lat wynajmował apartament w hotelu Splendide Royal. Zajmował wysokie stanowisko w Koncernie Stalowym Thyssena, dzieki czemu stał się bardzo zamożnym człowiekiem.

Julian Godlewski ustanowił nagrodę literacką im. Anny Godlewskiej, która miała upamiętnić jego matkę. Komitet przyznawał wyróżnienia w Szwajcarii w latach 1963-1973 artystom działającym na emigracji. Do laureatów należeli między innymi Marian Hemar, Józef Czapski i Jerzy Giedroyć. Julian Godlewski założył również fundację swojego imienia (w roku 1980), która do roku 2004 roku wspierała Muzeum Polskie w Rapperswilu, Szpital Kantonalny w Lugano i ośrodek dla niepełnosprawnej młodzieży w Sorengo.

Dzięki Godlewskiemu możliwe było pokazanie światu „Wystawy Kopernikańskiej”, zorganizowanej przez Polaków w Rapperswilu z okazji 500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika. Odbyła się ona w roku 1973 i zdobyła ogromne uznanie nie tylko zwiedzających, ale i naukowców z Europy.

Julian Godlewski odznaczony został Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, a przez władze Francji – Krzyżem Wojennym. W roku 1978 odznaczono go Komandorią Orderu Zasługi PRL, zaś Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego w roku 1981 nadał mu tytuł doktora honoris causa.

Do Polski na stałe powrócił na krótko przed śmiercią. Zmarł 4 lutego 1983 roku, pochowany został na warszawskich Powązkach.

(em)