KULTURALNIE

Aparat rentgenowski z FIS Zakopane 1939

 
 
 
 
 
Jerzy Słomczyński
 
Aparat rentgenowski z FIS Zakopane 1939
 
 
Na wystawie "Najcenniejsze dary dla Muzeum Techniki w 2011 roku" pokazano wyprodukowany przed wojną aparat rentgenowski, pochodzący z warszawskiej Fabryki Aparatów Elektrycznych K. Szpotański i Ska S.A.
 
Jest to aparat przenośny, mimo upływu lat w pełni sprawny. Został specjalnie wyprodukowany i użyty podczas narciarskich mistrzostwach świata FIS w Zakopanem w 1939 roku. Był używany w pobliżu miejsca zawodów, aby w razie wypadku bez konieczności przewiezienia zawodnika do szpitala można było stwierdzić, jaki rodzaj obrażeń odniósł. przy upadku. Konstruktorem aparatu był inż. Dobrski, konstruktorem głowicy aparatu prof. dr hab. Stanisław Szpor.

Aparat dla Muzeum Techniki przekazał Andrzej Wiśniewski, wykładowca z Katedry Wysokich Napięć i Aparatów Elektrycznych Politechniki Gdańskiej. Ofiarodawca mówił z wielkim uznaniem o swym wykładowcy, prof. Stanisławie Szporze, konstruktorze głowicy aparatu. Obecny na wystawie był również dr inż. Borys Semenowicz z Politechniki Gdańskiej , który uruchomił aparat w listopadzie 2011 roku. Jest on uczniem Andrzeja Wiśniewskiego. Dzięki pracy kilku osób ocalono aparat od zniszczenia i ofiarowano go Muzeum Techniki.

Muzeum Techniki w Warszawie, z dyrektorem inż. Jerzym Jasiukiem, bardzo ceni dary dokumentujące wysoki poziom techniczny, reprezentowany przez polskie fabryki przed laty. Dyrektor Muzeum Techniki wspomniał przy okazji tej wystawy o dysproporcjach w nakładach na Muzeum Sztuki Współczesnej i na Muzeum Techniki, które w dużym stopniu wzbogaca swe zbiory dzięki ofiarności i troskliwości inżynierów. Wyszukują oni wśród przeznaczonych do wyrzucenia “rupieci” takie skarby, jak aparat rentgenowski z Fabryki Kazimierza Szpotańskiego.

 Kazimierz Tadeusz Szpotański urodził sie 16 grudnia 1887 we Włocławku, zmarł 10 lipca 1966 w Warszawie. Inżynier elektryk, pionier przemysłu aparatów elektrycznych. Był absolwentem Wydziału Elektrycznego Politechniki w Charlottenburgu, a po studiach pracował w firmie AEG w Berlinie, potem w fabryceSiemensa w Rydze, gdzie od podstaw zbudował i zorganizował dział budowy aparatów elektrycznych. Pracował również w oddziale tej firmy w Charkowie.

W listopadzie 1918 roku założył w Warszawie, w dwupokojowym lokalu przy ulicy Mirowskiej, Fabrykę Aparatów Elektrycznych K. Szpotański i Spółka. Firma zaczęła działalność od produkcji włączników do światła. Warsztat początkowo zatrudniający dwóch pracowników, po przeniesieniu na Kamionek (w rejon obecnych ulic Kałuszyńskiej, Rybnej, Drewnickiej i Gocławskiej) bardzo szybko się rozrósł i stał się największym w przedwojennej Polsce przedsiębiorstwem produkującym aparaturę elektryczną. Inżynier Szpotański mówił, że produkcja w jego fabryce musi odpowiadać systemowi JEEN (jakości, ekonomii, estetyce i nowoczesności).

(em)
 
 
 
Kazimierz Tadeusz Szpotański